ဇွန် ၁၉၊ ၂၀၂၆

The Kaladan Post

 

အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် (JD Vance) ဟာ အီရန်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးဖို့ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့ကို သွားရောက်မယ့် ခရီးစဉ်ကို ရုတ်တရက် ဖျက်သိမ်းလိုက်တယ်လို့ အိမ်ဖြူတော်က ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ထုတ်ပြန်လိုက်ပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေး ၁၄ ချက်ပါ သဘောတူညီချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ သွားရောက်မှာဖြစ်ပေမဲ့ အီရန်ဘက်က ဒီခရီးစဉ်ဟာ မလိုအပ်ဘူးလို့ ဆိုလာတာကြောင့် ခုလို ဖျက်သိမ်းလိုက်တာ ဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကပဲ အမေရိကန်နဲ့ အီရန် သမ္မတနှစ်ဦးဟာ အပစ်ရပ်စာချုပ်ကို အသီးသီး လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီး ဖြစ်တာကြောင့် ထပ်မံပြီး လက်မှတ်ထိုးပွဲ အခမ်းအနားလုပ်ဖို့ မလိုတော့ဘူးလို့ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားထားပါတယ်။

အီရန်ဘက်ကတော့ နောက်ထပ် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွေ မစတင်ခင်မှာ အမေရိကန်ဘက်က ယာယီသဘောတူညီချက်တွေကို အမှန်တကယ် လုပ်ဆောင်နေပြီလားဆိုတဲ့ လက္ခဏာတွေကို အရင်မြင်ချင်နေတာ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ “ဒီညှိနှိုင်းမှုတွေရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေဟာ ဘယ်တုန်းကမှ မရိုးရှင်းသလို ခန့်မှန်းရလည်း ခက်ခဲပါတယ်” လို့ အိမ်ဖြူတော် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောပါတယ်။

အခုသဘောတူညီချက်အရ အပစ်ရပ်စဲမှုကို ရက်ပေါင်း ၆၀ ထပ်မံ သက်တမ်းတိုးမှာဖြစ်ပြီး ဟောမုဇ်ရေလက်ကြားကိုလည်း ပြန်ဖွင့်ပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အီရန်အတွက် ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဘီလီယံတန် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ရန်ပုံငွေကိုလည်း ထည့်သွင်းထားပါတယ်။ နျူကလီးယားကိစ္စမှာတော့ အီရန်က ယူရေနီယမ်တွေကို အဆင့်လျှော့ချဖို့နဲ့ ကုလသမဂ္ဂ စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တွေကို စစ်ဆေးခွင့်ပေးဖို့ သဘောတူထားပေမဲ့ ယူရေနီယမ်တွေကိုတော့ နိုင်ငံပြင်ပကို ပို့ဆောင်မှာ မဟုတ်ဘူးလို့ အခိုင်အမာ ပြောကြားထားပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာလည်း အမေရိကန်-အီရန် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ထဲမှာ ပါဝင်ခြင်းမရှိတဲ့ အစ္စရေးနိုင်ငံကတော့ လက်ဘနွန်မှာရှိတဲ့ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့တွေကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အစ္စရေးဟာ လက်ဘနွန်ကနေ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာဖို့ ဆန္ဒမရှိတဲ့အပြင် သိမ်းပိုက်နယ်မြေ တိုးချဲ့ထားတဲ့ မြေပုံအသစ်ကိုတောင် ထုတ်ပြန်လိုက်တာကြောင့် သမ္မတ ထရန့်နဲ့ အစ္စရေးကြားမှာ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အကြီးမားဆုံး သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်နေတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အီရန်ရဲ့ အဓိကခေါင်းဆောင် အယာတိုလာ မိုဂျတာဘာ ခါမေနီ ကတော့ သမ္မတ ထရန့်ဟာ “မျှော်လင့်ချက် ကုန်နေတာကြောင့်” ဒီစာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးခဲ့တာဖြစ်ပြီး လာမယ့် ဆွေးနွေးပွဲတွေဟာ လွယ်ကူမှာမဟုတ်ဘူးလို့ သတိပေးထားပါတယ်။ “တကယ်လို့ အမေရိကန်ဘက်က အလွန်အကျွံ တောင်းဆိုလာမယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ဘက်က လက်ခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး” လို့ ၎င်းက ရေးသားပြောဆိုထားပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ လူပေါင်း ၇,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ ဒီစစ်ပွဲကို အပြီးတိုင် အဆုံးသတ်နိုင်မလားဆိုတာကတော့ အမေရိကန်၊ အီရန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ကြားက ရှုပ်ထွေးလှတဲ့ သံတမန်ရေးရာ ကစားကွက်တွေအပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတယ်လို့ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွေအရ သိရှိရပါတယ်။

Source: Reuters (Nandita Bose, Yomna Ehab and Jonathan Allen)