ဇူလိုင် ၂၀၊ ၂၀၂၆

The Kaladan Post

အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း နိုင်ငံတွေရဲ့ ထိပ်တန်းသံတမန်တွေဟာ လာမယ့် အင်္ဂါနေ့မှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့မှာ တွေ့ဆုံကြတော့မှာဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းက အီရန်စစ်ပွဲ၊ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ တောင်တရုတ်ပင်လယ် အငြင်းပွားမှုတွေကို အဓိကထား ဆွေးနွေးသွားကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အာဆီယံ (ASEAN) အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမယ့် ဒီသုံးရက်ကြာ အစည်းအဝေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကိုရူဘီယို၊ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိနဲ့ ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆာဂေးလက်ဗရော့ဗ် တို့လည်း တက်ရောက်ကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

အာဆီယံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတွေဟာ အမေရိကန်နဲ့ အီရန်ကြား တစ်ကျော့ပြန် ပြင်းထန်လာတဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေအပေါ် အထူးစိုးရိမ်ကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ဖို့ ရှိနေပါတယ်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းက ရေနံနဲ့ ဓာတ်ငွေ့ကို အဓိကမှီခိုနေရတာကြောင့် အခုစစ်ပွဲက ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးနဲ့ စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းတွေအပေါ် ရိုက်ခတ်လာမှာကို စိုးရိမ်နေကြတာပါ။ ဝန်ကြီး ရူဘီယိုကတော့ “ကျွန်တော့်ရဲ့ အခုခရီးစဉ်ဟာ လွတ်လပ်ပြီး ပွင့်လင်းတဲ့ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသ ဖြစ်လာစေဖို့နဲ့ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေး၊ သာယာဝပြောရေးတို့အတွက် အမေရိကန်ရဲ့ ဦးစားပေးလုပ်ငန်းတွေကို အကောင်အထည်ဖော်မှာ ဖြစ်ပါတယ်” လို့ [အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန] ကတစ်ဆင့် ပြောကြားထားပါတယ်။

မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် ကိစ္စကလည်း အခုအစည်းအဝေးရဲ့ အဓိက အစီအစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ အာဆီယံရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းပြမြေပုံ ၅ ချက်ဟာ လက်တွေ့မှာ ထိရောက်မှုမရှိသေးတာကြောင့် စစ်ကောင်စီ ခေါင်းဆောင်တွေကို အဆင့်မြင့်အစည်းအဝေးတွေ တက်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းဖို့အတွက် ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်းကတင် ဘန်ကောက်မှာ အာဆီယံဝန်ကြီးတွေက မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့သလို၊ အာဆီယံအထူးသံတမန် သီရီဆာ လာဇာရို ကလည်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ ဝန်ကြီး လာဇာရိုက “ဒီထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေကို ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းပြမြေပုံကို စွန့်လွှတ်လိုက်တာလို့ မယူဆသင့်ပါဘူး။ ပဋိပက္ခမှာ ပါဝင်ပတ်သက်သူ အားလုံးနဲ့ ပြတ်သားတဲ့ သံတမန်ရေးအရ ဆွေးနွေးမှုတွေကတစ်ဆင့်ပဲ ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစကို ဖော်ဆောင်နိုင်မှာပါ” လို့ ဆိုပါတယ်။

တောင်တရုတ်ပင်လယ် အငြင်းပွားမှု
အာဆီယံဝန်ကြီးတွေဟာ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိနဲ့ တွေ့ဆုံပြီး တောင်တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း တင်းမာမှုတွေ လျှော့ချနိုင်ဖို့အတွက် “ပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်း” (Code of Conduct) ကိစ္စကို ဆက်လက် ညှိနှိုင်းသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ နှစ်တွေအတွင်းမှာ တရုတ်နဲ့ ဖိလစ်ပိုင် ရေတပ်တွေကြား ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုတွေ ပိုမိုများပြားလာတာကြောင့် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးအတွက် ဒီဆွေးနွေးပွဲဟာ အင်မတန် အရေးကြီးနေပါတယ်။ ဝန်ကြီး ရူဘီယိုကလည်း မနီလာကို မထွက်ခွာခင်မှာ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်ကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ အမြဲရှိနေမှာဖြစ်ပေမဲ့ အရေးကြီးတဲ့ နိုင်ငံကြီးတွေအနေနဲ့ ဆက်လက်ဆွေးနွေးဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ မှတ်ချက်ပြုခဲ့ပါတယ်။

သတင်းရင်းမြစ် – AP (Associated Press)