ဇူလိုင် ၃၀၊ ၂၀၂၆

The Kaladan Post

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနဲ့ အီရန်နိုင်ငံကြားက စစ်ပွဲဟာ အခုအခါမှာတော့ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံပါ အမေရိကန်နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အီရန်ကျောထောက်နောက်ခံပြု လက်နက်ကိုင်အုပ်စုတွေကို စတင်တိုက်ခိုက်လာတာကြောင့် အဆင့်သစ်တစ်ခုကို ရောက်ရှိလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၄ နာရီအတွင်းမှာ နှစ်ဖက်စလုံးက အပြန်အလှန် စစ်ရေးအရ အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြတာကြောင့် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲကြီး တစ်ကျော့ပြန် ဖြစ်ပေါ်လာမှာကို နိုင်ငံတကာက စိုးရိမ်နေကြရပါတယ်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်က ဂျော်ဒန်နိုင်ငံရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းကို အီရန်က တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး “သူတို့တွေ (အီရန်) ကတော့ တောင်းပန်ပြီးပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က သူတို့ကို နည်းနည်းတော့ ပြန်ပညာပေးရပါလိမ့်မယ်။ အခုက ကျွန်တော်တို့အလှည့်ပါ၊ သူတို့ကို အင်မတန် ပြင်းထန်တဲ့ ထိုးနှက်ချက်တွေ ပေးသွားမှာပါ” လို့ အိမ်ဖြူတော်မှာ သတင်းထောက်တွေကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ [အမေရိကန်စစ်တပ်] ကလည်း အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာရှိတဲ့ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တဲ့ အီရန်ရဲ့ လုပ်ရပ်အပေါ် “ပြင်းထန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှု” အဖြစ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုထားပါတယ်။

ဒီတိုက်ခိုက်မှုတွေမှာ ထူးခြားချက်အနေနဲ့ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံဟာ အမေရိကန်နဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အီရတ်နိုင်ငံအတွင်းက အီရန်လက်ဝေခံ ပြည်သူ့စစ်တွေရဲ့ လက်နက်တိုက်တွေနဲ့ ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတွေကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဆော်ဒီအာရေဗျအနေနဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ရေးအရ ပထမဆုံးအကြိမ် လူသိရှင်ကြား ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်လာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆော်ဒီကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ခါလစ်ဘင်ဆလ်မန် (Khalid bin Salman) ဟာ အိမ်ဖြူတော်ဆီ လာရောက်ပြီး သမ္မတထရန့်၊ ဒုသမ္မတ ဂျေဒီဗန့်စ် တို့နဲ့ တွေ့ဆုံကာ အီရန်ရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုတွေကို ဘယ်လို ပူးပေါင်းနှိမ်နင်းမလဲဆိုတာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပါတယ်။

တစ်ဖက်မှာတော့ သံတမန်ရေးလမ်းကြောင်းဟာ လုံးဝ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်နေပါတယ်။ အမေရိကန်ဘက်က အီရန်ဟာ ဆွေးနွေးပွဲစားပွဲဝိုင်းဆီ ပြန်လာဖို့ တောင်းပန်နေတယ်လို့ ပြောဆိုနေပေမဲ့ အီရန် ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကတော့ သူတို့ဘက်က ဘယ်လိုတောင်းဆိုမှုမျိုးမှ မလုပ်ထားဘူးလို့ ပြန်လည်ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ [International Crisis Group] မှ အီရန်ရေးရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး Ali Vaez က “အခုအချိန်မှာတော့ အီရန်ခေါင်းဆောင်တွေကရော၊ သမ္မတထရန့်ကပါ တစ်ဖက်နဲ့တစ်ဖက် ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ဆွေးနွေးဖက်တွေအဖြစ် မရှုမြင်ကြတော့ပါဘူး” လို့ သုံးသပ်ထားပါတယ်။

အခုလို စစ်ရှိန်မြင့်တက်လာတာဟာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအပေါ်မှာလည်း ကြီးမားတဲ့ ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား ပိတ်ဆို့ခံထားရတာကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းတွေ အဆမတန် တက်နေသလို အမေရိကန်ရဲ့ လေကြောင်းကာကွယ်ရေး ဒုံးကျည်လက်ကျန်တွေဟာလည်း စိုးရိမ်စရာ အခြေအနေအထိ လျော့နည်းလာနေတယ်လို့ စစ်ဘက်ကျွမ်းကျင်သူတွေက သတိပေးထားပါတယ်။ နိုဝင်ဘာလမှာ ကျင်းပမယ့် အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင်မှာ သမ္မတထရန့်အနေနဲ့ ဒီစစ်ပွဲကို ဘယ်လိုနည်းလမ်းနဲ့ အဆုံးသတ်မလဲဆိုတာကတော့ ကြီးမားတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သတင်းရင်းမြစ် – AP (Associated Press)